Kleine Mevrouw schrijft het ene verhaal na het andere. Soms met een écht briljante opening, maar daarna zakt ze al snel weg. En dan ben ik eerlijk tegen haar: “Vanaf hier is het niet goed meer…” Waarna ik me natuurlijk afvroeg: maar wat ís goed schrijven eigenlijk? Lange tijd betekende dat vooral dat je foutloze zinnen kon maken, wist waar de komma hoorde en een verhaal prettig op papier kreeg. Dat is natuurlijk nog steeds handig. Een tekst vol taal- en spelfouten wekt tenslotte zelden veel vertrouwen.
Maar er komt inmiddels meer bij kijken. We schrijven voor mensen die weinig tijd hebben, voor zoekmachines én voor AI-systemen die informatie selecteren en samenvatten. Tegelijkertijd kan vrijwel iedereen met een paar prompts een tekst van duizend woorden produceren. Of dat ook een góéde tekst is, is een tweede.
De belangrijkste schrijfvaardigheden op een rij
Welke schrijfvaardigheden tellen dan wél? Wat mij betreft vooral deze acht.
- De kern uit complexe informatie halen
- Vanuit de informatiebehoefte van de lezer schrijven
- Helder en concreet formuleren
- Informatie logisch structureren
- Goede vragen stellen en interviewen
- Bronnen, feiten en AI-output kritisch beoordelen
- Een herkenbare toon en stijl bewaken
- Redigeren en schrappen
Acht. Dat lijkt veel, maar ze overlappen behoorlijk. Wie een onderwerp echt begrijpt, kan het meestal duidelijker uitleggen. Wie goed interviewt, krijgt betere informatie. En wie veel redigeert, ontwikkelt vanzelf een allergie voor zinnen als “Wij bieden innovatieve oplossingen waarmee organisaties hun digitale transformatie naar een hoger niveau kunnen tillen.” En ook dat is een vaardigheid.
1. De kern uit complexe informatie halen
Een goede schrijver is niet per se iemand die gemakkelijk veel woorden produceert. Dat kan AI inmiddels ook en die vraagt er niet eens koffie voor. Interessanter is of je kunt bepalen welke informatie ertoe doet.
Vraag een specialist naar een cloudmigratie of cybersecuritystrategie en je krijgt waarschijnlijk veel informatie. Allemaal relevant, volgens de specialist. Als schrijver moet je daaruit halen wat de lezer nodig heeft, verbanden herkennen en bijzaken durven schrappen. Niet door de inhoud simpeler te maken dan hij is, maar door hem begrijpelijk te maken.
2. Vanuit de informatiebehoefte van de lezer schrijven
Een tekst kan prachtig geschreven zijn en toch zijn doel missen omdat hij de verkeerde vraag beantwoordt.
Organisaties vertellen bijvoorbeeld graag over hun jarenlange ervaring, innovatieve technologie en persoonlijke aanpak. Een potentiële klant wil misschien vooral weten wat iets kost, of het met Microsoft 365 werkt en hoe lang de implementatie duurt.
Je mag best vertellen dat je al twintig jaar ervaring hebt. Maar wel pas nadat je de vraag hebt beantwoord waarvoor iemand naar je website kwam.
3. Helder en concreet formuleren
“Wij bieden innovatieve oplossingen waarmee organisaties hun digitale transformatie naar een hoger niveau kunnen tillen.”
Klinkt professioneel. Bevat innovatief, oplossingen én digitale transformatie. Bingo. Alleen weet je nog steeds niet wat het bedrijf doet.
Helder schrijven betekent dat je abstracte formuleringen vervangt door concrete informatie. Wat doet het product? Voor wie? Welk probleem lost het op? Ook sterke werkwoorden en actief schrijven, helpen. “Er wordt monitoring uitgevoerd” wordt bijvoorbeeld gewoon “wij monitoren je netwerk”.
In Maak je teksten krachtiger met sterke werkwoorden vind je daar meer voorbeelden van.
4. Informatie logisch structureren
Online lezers lezen niet altijd zoals schrijvers hopen. Ze scannen, springen naar een tussenkop en gaan soms zelfs rechtstreeks naar de conclusie. Je weet wel, die F. Schokkend gedrag, maar niet bepaald nieuw.
Als schrijver bepaal je daarom niet alleen wat je vertelt, maar ook in welke volgorde. Soms geef je eerst het antwoord en daarna de uitleg. Soms werkt een opsomming beter dan vijf alinea’s proza.
Een logische structuur helpt bovendien zoekmachines en AI-systemen om informatie op een pagina te herkennen. Dat speelt bijvoorbeeld een rol bij GEO. In dit artikel lees je daar meer over.
5. Goede vragen stellen en interviewen
Niet alle interessante kennis staat in een rapport, briefing of PowerPoint met 74 slides. Vaak zit de beste informatie in het hoofd van een specialist.
Vraag je “Kun je iets vertellen over jullie nieuwe platform?”, dan krijg je waarschijnlijk antwoord. Misschien zelfs drie kwartier lang. Goede vervolgvragen leveren meer op: waarom hebben jullie hiervoor gekozen? Wat ging er eerst mis? Wat merkt de klant hiervan? Kun je een voorbeeld geven?
Zo krijg je ervaringen en inzichten boven tafel die niet al op honderd websites staan. Nu AI generieke informatie razendsnel kan produceren, denk ik dat juist zulke eigen kennis alleen maar interessanter wordt.
6. Bronnen, feiten en AI-output kritisch beoordelen
Een schrijver hoeft niet alles zelf te weten. Je moet wel kunnen beoordelen of de informatie die je gebruikt deugt.
AI maakt dat extra interessant. Een taalmodel kan namelijk een fout antwoord behoorlijk overtuigend formuleren. Helaas verschijnt er geen rood lampje met LET OP, DIT VERZIN IK TER PLEKKE. OpenAI legt zelf uit waarom taalmodellen kunnen hallucineren. Controleer dus altijd wie iets heeft gepubliceerd, hoe recent de informatie is en of je de oorspronkelijke bron kunt vinden. “ChatGPT zei het” heeft ongeveer dezelfde bewijskracht als “een kennis van mijn zwager las het op Facebook”.
7. Een herkenbare toon en stijl bewaken
Een tekst kan grammaticaal perfect zijn en toch totaal niet bij een organisatie passen. Tone of voice zit niet alleen in je of u, maar ook in woordgebruik, ritme, humor en de hoeveelheid vaktaal.
Dat geldt ook voor AI-teksten. Zonder duidelijke sturing is alles al snel dynamisch, waardevol, naadloos en toekomstbestendig en wordt vroeg of laat iemand meegenomen op een reis.
Daarom moet je als schrijver kunnen beoordelen waarom een tekst wel of niet bij een merk past. AI kan prima twintig varianten maken. Iemand moet nog steeds bepalen welke klinkt alsof hij daadwerkelijk van jou komt.
8. Redigeren en schrappen
En dan misschien wel mijn favoriet: schrappen.
Een eerste versie schrijven is maar een deel van het werk. Daarna begint het beoordelen. Staat de belangrijkste informatie op de juiste plek? Herhaal je jezelf? Kan die zin korter? En voegt die prachtige formulering echt iets toe, of ben je er vooral zelf nogal tevreden over? Juist nu we met AI enorme hoeveelheden tekst kunnen produceren, is dit een onmisbare vaardigheid. We hebben namelijk niet bepaald een tekort aan content. Eén middag op LinkedIn zou voldoende bewijs moeten leveren.
Schrappen doet pijn. Maar ook een mooie zin kan gewoon in de verkeerde tekst staan.
En welke vaardigheid telt dan het meest?
Als ik er één boven deze acht zou moeten zetten, kom ik uit op beoordelingsvermogen.
AI kan tien koppen bedenken; jij bepaalt welke werkt. AI kan een whitepaper samenvatten; jij moet zien of belangrijke nuance verdwijnt. En AI kan een technische uitleg herschrijven; jij beoordeelt of de specialist zich erin herkent én de klant begrijpt wat er staat.
Misschien is dat waar goed schrijven steeds meer om draait: niet alleen woorden produceren, maar weten wat relevant is, wat klopt, wat duidelijker kan en wat weg mag.
Ook al helpt het nog steeds als je weet waar de komma hoort.